aA
Czasami rosyjska historia oferowała bardzo niespodziewane wyjścia z kryzysowych sytuacji, powiedział PL DELFI Aleksandr Szubin, rosyjski historyk i działacz społeczny. Podobieństwa między protestami z lat 80 – tych, a obecnymi są bardzo duże, dodaje Szubin.
Szubin: Rosja znajduje się między nową Pierestrojką a nowym Andropowem
© Reuters/Scanpix

Część dziennikarzy i politologów przeprowadza analogie między obecną sytuacją w Rosji, a rokiem 1913. Czy takie porównania mają rację bytu?

Pod pewnym względem Rosja faktycznie opuściła się do poziomu z początku XX wieku. Kierunek jest jednak odwrotny, obecnie mamy do czynienia nie z industrialna modernizacją, jak wówczas, tylko z demodernizacją. Społeczeństwo nie znajduje się jednak w jednym miejscu, ono jest „rozmazane” w czasie. O ile władze swój ideał upatrują w Piotrze Stołypinie (rosyjski premier-refomator z początku XX w. – przyp. PL DELFI), to społeczeństwo pozostaje w dużym stopniu społeczenstwem miejskim, mającym już za sobą industrialną modernizację, jest przesiąknięte sowiecką kulturą. Nie jesteśmy już chłopstwem z początku XX wieku. Porównałbym więc sytuację z połową XX wieku, tylko z odwrotnym wektorem ruchu. Niektóre najbardziej progresywne warstwy społeczne obecnie znajdują się w tej ogonie komety i marzą o zawróceniu jej w stronę Pierestrojki nr 2.

Pod koniec lat 80. i 90. ubiegłego wieku Pan osobiście brał udział w polityce i ruchu protestacyjnym. Mógłby Pan porównać obecne protesty i te sprzed 20 lat. Jakie są różnice i podobieństwa?

Podobieństwa między protestami są bardzo duże, jakieś mechanizmy czy stereotypy powracają z nieprawdopodobnym podobieństwem. Powiedzmy, protesty przeciwko falsyfikacjom w czasie wyborów do Dumy (a przecież chodzi o wybór pomiędzy kilkoma kontrolowanymi partiami), są bardzo podobne do protestów przeciwko naruszeniom przy wyborze delegatów na XIX konferencję Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego. Niezależnych wyborów nie było nawet w teorii, ale i te, i tamte wybory, wywołały niezadowolenie mass i lawinę wielotysięcznych demonstracji. W podobny sposób rozwija się konflikt między prawicowym, a lewicowym skrzydłem protestujących, ale oczywiście są pewne niuanse. Z moich obserwacji wynika, że wówczas ruch protestacyjny miał bardziej masowy charakter i był bardziej zorientowany na tematykę socjalną. W tym była nasza siła, chcieliśmy zbudować nowe społeczeństwo. A obecnie większość „białych wstążek” (symbol protestujących przeciwko Putinowi – przyp. PL DELFI) chce po prostu „przywrócić demokrację”, co dla większości społeczeństwa kojarzy się z powrotem do niepopularnych lat 90. Tylko kiedy pojawi się normalny i wielowarstwowy program, który będzie zrozumiały dla ludzi, u opozycji pojawi się szansa na sukces, porównywalny z tym z lat Pierestrojki.

Dzisiaj w ruchu protestacyjnym biorą udział ludzie z show – biznesu, jak na przykład Ksenija Sobczak. Jaki jest Pana stosunek do takich osób?

Sobczak „przyszła, powąchała i odeszła”. Gwiazdy mediów, oczywiście, chciałyby zamienić swoją PR – owską popularność na kapitał polityczny, ale ostra reakcja władz większą część z nich otrzeźwiła i one się poukrywały. Wśród prawdziwych aktywistów, którzy chodzą na wiece, autorytet gwiazd nie jest duży, mniejszy niż w czasie internetowego głosowania. Potencjał organizacyjny gwiazd jest bardzo mały. Podstawowe decyzje podejmują ludzie z ideologią: liberalną, socjalistyczną, nacjonalistyczną, a nie puści showmani.

W latach 80. ruch miał dosyć lewicowy charakter. Dziś jest podobnie? Sergiej Udalcow (jeden z liderów Lewicowego Frontu – przyp. PL DELFI) czy Genadij i Dmitrij Gudkowy (ojciec i syn, politycy partii Sprawiedliwa Rosja – przyp. PL DELFI) deklarują lewicowe poglądy.

W czasach Pierestrojki było różnie. W 1988 r. ruch był bardziej lewicowy, niż dziś, a w 1990 r. – już bardziej prawicowy. Czy obecnie dynamika będzie odwrotna – czas pokaże. Udalcow czy Ilja Ponamariow (polityk Sprawiedliwej Rosji – przyp. PL DELFI) mają lewicowe poglądy, obaj należą do „Lewicowego Frontu” (rosyjska lewicowo - radykalna organizacja opozycyjna – przyp. PL DELFI). Natomiast Gudkowy są raczej centrystami, nic socjalistycznego od nich nie słyszałem, i jak na razie socjalna problematyka ich zbytnio nie ciekawiła.

Jak Pana zdaniem będzie rozwijała się dalsza sytuacja w Rosji?

Jeśli porównamy obecną sytuację z rokiem 1988, to jesteśmy gdzieś pomiędzy nową Pierestrojką a nowym Andropowem. Natomiast jeśli oceniać sytuację szerzej, to Rosja znajduje się między remodernizacją oraz poszukiwaniem wyjścia ku postindustrialnemu społeczeństwu a postępującą degradacją, zanurzaniem się w przedindustrialny Trzeci Świat, stając się surowcowym dodatkiem z ogromnymi masami zmarginalizowanych, opuszczonych i zbędnych osób wałęsających się dookoła enklaw globalnej gospodarki. W każdym bądź razie Rosja nie będzie stała w jednym miejscu, będzie iść naprzód, do tyłu lub w bok. Czasami rosyjska historia oferowała bardzo niespodziewane wyjścia z kryzysowych sytuacji.

Aleksandr Szubin (ur. 1965 r.) — historyk, działacz i teoretyk socjalistyczny. W 1989 r.. jeden z założycieli rosyjskiej Konfederacji Anarchistów Syndykalistów. W latach 90 – tych działacz licznych grup i inicjatyw lewicowych, ekologicznych i związków zawodowych. Jeden z twórców rosyjskiej Konstytucji (1993 r.), w latach 1997 - 98 doradca pierwszego wicepremiera rządu Rosji. Obecnie należy do Lewicowego Frontu, Partii Piratów oraz Sojuszu Społeczno-Ekologicznego. Ma tytuł profesora i wykłada na Państwowym Akademickim Uniwersytecie Nauk Humanistycznych oraz na Rosyjskim Państwowym Uniwersytecie Humanistycznym. Jest kierownikiem Centrum Historii Rosji, Ukrainy i Białorusi przy Instytucie Historii Powszechnej Rosyjskiej Akademii Nauk. Doktor habilitowany nauk historycznych (temat pracy habilitacyjnej – „Anarchistyczny eksperyment społeczny na Ukrainie i Hiszpanii (1917-1939)”). Autor 19 książek z zakresu historii ZSRR i ruchów rewolucyjnych. W 2005 r. z pod jego pióra wyszła jedna z lepszych monografii o życiu i walce Nestora Machno „Anarchija – mat’ poriadka. Nestor Machno jako zwierciadło rosyjskiej rewolucji”.

pl.delfi.lt
Wszelkie informacje opublikowane na DELFI zabrania się publikować na innych portalach internetowych, w mediach papierowych lub w inny sposób rozpowszechniać bez zgody DELFI. Jeśli zgoda DELFI zostanie uzyskana, trzeba obowiązkowo podać DELFI jako źródło.
Įvertink šį straipsnį
Norėdami tobulėti, suteikiame jums galimybę įvertinti skaitomą DELFI turinį.
(0 žmonių įvertino)
0

Top naujienos

Rusijai toliau telkiant pajėgas – tvirtas JAV pareiškimas paskelbė padidintą parengtį 8,5 tūkst. karių (55)

Jungtinės Valstijos pirmadienį pranešė paskelbusios „padidintą parengtį“ daliniuose,...

Po NATO sprendimo – nevienareikšmiški scenarijai: Rusijai tai dabar svarbiau nei įsiveržimas į Ukrainą (383)

Politologas Laurynas Jonavičius sako, kad plataus masto įsiveržimas į Ukrainą nėra tai, ko...

Po trumpo atokvėpio sugrįš permainos: situacija ženkliai keisis jau savaitės viduryje

Antradienio dieną Lietuvos orus lems ciklono slėnis kartu su atmosferos frontais. Diena bus...

D+Eugenija Grižibauskienė

Pasaulinėms kompanijoms gaminantis Žėkas – apie netikėtai atrastus Daugus ir „Husqvarna“ pamokas (2)

Dzūkijoje esantį Daugų miestelį garsina ne tik ežerai bei čia besiveisiantys unguriai, bet...

Kariuomenės vadas: karo tikimybė tikrai didelė (41)

Lietuvos kariuomenės vadas sako, kad karo Ukrainoje tikimybė yra didelė.

D+Marc Champion

Apie Rusijos invaziją jie sužinotų pirmieji: Putino kariai sveikinimų nesulauktų (1)

Rusijai deklaruojant, kad diplomatija pasiekusi akligatvį, arti fronto linijos Ukrainoje esantis...

Atvykstant į Angliją – svarbūs pokyčiai (2)

Jungtinės Karalystės vyriausybė atsisakys privalomų COVID-19 testų į Angliją atvykstantiems...

Landsbergis: tai dramatiškai keičia mūsų saugumo padėtį (298)

Užsienio reikalų ministras Gabrielius Landsbergis teigia, kad, jei artimiausiu metu Vakarai...

Viską pardavę ir iškeliavę po pasaulį sulaukė kritikos: lietuviai ne klajoklių tauta (25)

Pastatyti namą, pasodinti medį ir užauginti vaiką – trys dalykai, kuriuos turi padaryti...